Vatnshlot

Vatnshlot eru afmarkaðar stjórnsýslueiningar sem fá tiltekin raðnúmer innan stjórnar vatnamála. Til dæmis getur eitt stöðuvatn verið eitt vatnshlot, eða tiltekinn hluti straumvatns. Flokkun vatns í vatnshlot er forsenda stjórnar vatnamála. Samkvæmt reglugerð nr. 535/2011, um flokkun vatnshlota, eiginleika þeirra, álagsgreiningu og vöktun skal skipta öllu vatni, bæði yfirborðsvatni og grunnvatni í vatnshlot. Sú flokkun er óháð stjórnsýslumörkum því vatn getur runnið í gegnum fleiri en eitt sveitarfélag á leið sinni til sjávar. Álag af völdum mengunar eða annarra þátta getur haft þau áhrif að vatnshlotum fjölgi. Þannig getur þurft að skipta einni á upp í tvö vatnshlot, þ.e. lítt snortinn hluta og raskaðan/mengaðan hluta. 

Álagsgreining vatnshlota

Við greiningu á álagi eru sett fram ákveðin viðmiðunarmörk á ákveðnum þáttum. Þetta geta verið þættir eins og álag vegna punkt losunar, dreifðar losunar eða vegna vatnsformfræðilegra breytinga. Upplýsingar, umfjöllun og mat á álagi byggir á þeim gögnum sem tekist hefur að safna, einkum niðurstöðum mælinga og rannsókna sem fram fara í tengslum við vöktun húsaskólps og iðnaðarskólps. Auk þess hafa verið gerðir sérstakir samningar við ýmsa aðila um frekari rannsóknir til að fá betri upplýsingar um stöðu vatnsgæða á Íslandi. Greina skal allt álag sem hefur eða getur haft neikvæð áhrif á vatnshlot. Síðan skal meta hvaða álagsþáttur hefur mest áhrif, hver næst mest o.s.frv. Einnig skal lýsa með hvaða hætti hver álagsþáttur hefur neikvæð áhrif á vatnshlot svo að hægt sé að undirbúa aðgerðir til að draga úr eða koma í veg fyrir viðkomandi álagsþátt. 

Vistfræðileg gæðaflokkun vatnshlota 

Skilgreining á vistfræðilegu ástandi vatns nær til flóru og –fánu, næringarefnainnihalds, þátta eins og seltu og hitastig, efnamengun, vatnsmagn, rennslismagn, vatnsdýpi og lögun vatnsfarvegar. Flokkunarkerfi fyrir vistfræðilegt ástand yfirborðsvatns gerir ráð fyrir fimm gæðaflokkum:

  • Mjög gott ástand/náttúrulegt ástand  
  • Gott ástand
  • Ekki viðunandi ástand 
  • Slakt ástand 
  • Lélegt ástand

Flokkunarkerfi fyrir grunnvatn miðar við efnaástand og magnstöðu og þar eru flokkarnir tveir: gott og slakt. Markmiðið er að vatnshlotin séu alltaf í mjög góðu eða góðu ástandi þ.e. fyrir ofan rauðu línuna sbr. myndin hér fyrir neðan.