Garðaúðun

Tími trjámaðksins er í lok maí eða fyrri hluta júní á hverju ári. Þá fer hann á stjá í görðum landsmanna og margir garðeigendur spyrja sig: Þarf ég að láta „eitra“ hjá mér? Hér eru nokkur atriði sem garðeigandinn getur haft til hliðsjónar til þess að stuðla að því að sem minnst röskun verði á lífríki garðsins og jafnframt að viðkvæmur gróður sé varinn fyrir skemmdum af völdum trjámaðksins. 

Mikilvægt er að átta sig á því að skordýraeyðar drepa öll skordýr sem þeir lenda á, hvort sem þau eru skaðleg eða gagnleg. Hin gagnlegu skordýr lifa oft á tíðum á skaðvöldunum sem eru að hrjá plönturnar okkar og veita okkur því lið í baráttunni gegn þeim, auk þess sem þau geta sjálfverið fæða fyrir önnur dýr. 

Trjámaðkurinn er mikilvæg fæða fyrir garðfugla þannig að þegar við úðum gegn honum erum við að draga úr fæðuframboði fyrir fuglana sem við viljum gjarnan hafa í kringum okkur. Lífríki garðsins er þannig samofið og með úðun erum við að grípa óþyrmilega inn í gang náttúrunnar. 

Margar trjátegundir sem verða fyrir skemmdum af völdum trjámaðks ná sér aftur á strik þótt ekkert sé úðað vegna þess að ný laufblöð vaxa fram og fela þau sem hafa skemmst. Þetta á til dæmis við um birki. 

Barrtré, alaskaösp, gljávíðir, gullregn og sólber eru dæmi um tegundir sem eru alveg lausar við trjámaðk og ætti þess vegna aldrei að úða. 

Víðir, toppar, kvistar og misplar eru tegundir sem helst geta orðið fyrir miklum skemmdum af völdum trjámaðks og því oft nauðsynlegt að beita úðun til að verja þær. Mikilvægt er þá að úða einungis þessar tegundir til þess að raska sem minnst vistkerfi garðsins.

Hvernig á að bregðast við þegar garðaúðarinn birtist og býður þjónustu sína?

  • Kanna hvort viðkomandi sé með leyfi til garðaúðunar og geti framvísað gildu notendaleyfi frá Umhverfisstofnun.
  • Meta þörf fyrir úðun áður en hafist er handa. Garðeigandinn ætti sjálfur að fara út í garðinn og taka þátt í matinu þannig að hann upplifi ástandið í eigin persónu.
  • Ef skoðun leiðir í ljós skemmdir á gróðri en lítið sem ekkert sést af trjámaðki, þá er orðið of seint að úða og í raun og veru hreinlega skaðlegt vegna þess að með því er verið að drepa saklaus nytjadýr, auk þess sem laufblöðin á plöntunum láta oft á sjá eftir úðun.
  • Ef hvorki sjást skemmdir né maðkur á gróðri er sömuleiðis gangslaust að úða, þá hefur maðkurinn enn ekki klakist út og virka efnið nær því ekki til hans. Rétti tíminn til þess að bregðast við er því mjög skammur og mikilvægt að fylgjast vel með og grípa til aðgerða á hárréttum tíma.

Látum náttúruna njóta vafans og notum skordýraeitur bara þegar nauðsyn ber til!