Geysir í Haukadal

Strokkur

Smelltu á myndina til að skoða 360° mynd af Strokk. 

Geysissvæðið í Haukadal er eitt þekktasta hverasvæði jarðar, enda eitt fárra sem þekkt var í árhundruð. Geysir gefur erlendum hverum nafn, „geyser”, og hverahrúður er á erlendum málum oft kallað „geyserite”. Fjölmargir hverir og laugar eru á svæðinu og eru goshverirnir Geysir og Strokkur þekktastir. Marteinslaug er friðlýst sem fornminjar en þar var reist torfsundlaug og var þar sundkennsla fyrir börn í sveitinni fram á síðustu öld. 

Árið 1894 keypti breskur maður hluta hverasvæðisins og rukkaði hann þá fyrir aðgang að því. Síðar gaf hann vini sínum svæðið. Árið 1935 keypti Sigurður Jónasson landið aftur og gaf það íslensku þjóðinni. Eftir að Geysissvæðið var girt af náði gróðurinn sér og eru þar þekktar yfir 125 tegundir háplantna og yfir 20 mosategundir.

Miklar rannsóknir hafa verið gerðar á svæðinu til lengri tíma, m.a. á goshegðun Geysis og Strokks. Geysissvæðið er fjölsóttur ferðamannastaður og er áætlað að allt að 70% af ferðamönnum sem heimsækja landið árlega komið að Geysi eða allt að 400.000 manns. Vegna þessa mikla álags ferðamanna hefur Umhverfisstofnun sett svæðið á lista yfir þau 10 verndarsvæði á Íslandi sem eru í hættu á að tapa verndargildi sínu. 


Svæðið er á rauða listanum

Styrkleikar

Svæðið er sérstakt á heimsvísu og dregur að sér fjölmarga ferðamenn enda eitt þekktasta hverasvæði jarðarinnar. Talið er að allt að 70% þeirra ferðamanna sem koma til landsins heimsæki Geysissvæðið Unnið var við lagfæringar á hellulögðum göngustíg svæðisins. Hannaður var og settur upp nýr göngupallur við Blesa auk öryggisgirðingar með táknmyndum þar sem fólk er varað við hættu vegna heits vatns og það beðið um að henda ekki smámynt í hverina. Stofnað hefur verið formlegt landeigendafélag fyrir svæðið. Umhverfisstofnun hefur bætt við heilsárslandvörslu fyrir Suðurland sem hefur aðstöðu á Hellu. Landvarsla á svæðinu verður aukin sumarið 2014.

Veikleikar

Geysissvæðið er ekki friðlýst. Vistkerfi svæðisins er mjög viðkvæmt. Jarðvegur er víða blautur og traðkast auðveldlega út. Hverahrúður skemmist þegar gengið er á því. Gróður er sérstaklega viðkvæmur á svæðinu og er landið auðrofið. Svæðið er lítið og erfitt að dreifa ferðamönnum um það.

Ógnir 

  • Svæðið er meðal fjölsóttustu ferðamannastaða á Íslandi og er það heimsótt allt árið um kring. 
  • Hagsmunaárekstrar hafa komið upp vegna nýtingar svæðisins. 
  • Svæðið er ekki friðlýst og óljóst hver ber ábyrgð á svæðinu í heild sinni.
  • Skipulag fyrir svæðið skortir. 

 Tækifæri 

  • Friðlýsing.
  • Gerð verndaráætlunar. 
  • Skipuleggja þarf svæðið með stýringu umferðar í huga.
  • Laga þarf flesta núverandi göngustíga eða smíða göngupalla. 
  • Útfæra þarf gróðurverndunargirðingar þannig að þær þurfi ekki stanslaust viðhald. 
  • Svæðið þarfnast heilsársumsjónar.
Mynd sem fylgir - Rauði listinn

Rauði listinn

Veita þarf ákveðnum friðlýstum svæðum á Íslandi sérstaka athygli og aðhlynningu.
Meira